Start arrow Ciekawe miejsca 24.04.2017.
Wyszukiwarka
Twoja wyszukiwarka
Menu główne
Start
Szukaj
Moje kolekcje
Modelarstwo
Literatura
LEGO
Galerie
Poznań - Posen
Ciekawe miejsca
Zdjęcia wojenne
Sprzęt wojskowy
Imprezy i pokazy
Stare zdjęcia
Różności
Plany Poznania
Plany wojenne
Plany techniczne
Pocztówki
Dokumenty
Artykuły
Wieści z netu
Ciekawe miejsca
Imprezy
Pozostałe
Ciekawe linki
Humor
Reklama
Skansen w Dziekanowicach Drukuj Email

Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy położone jest 2km od szosy PoznańGniezno (dojazd autobusem PKS do przystanku Dziekanowice) i 5km od stacji PKP w Lednogórze. Na wyspie, zwanej Ostrowem Lednickim, zachowały się pozostałości grodu oraz relikty najstarszego w Polsce zespołu preromańskiej architektury pałacowosakralnej (z basenami do chrztu) i wolno stojącego kościoła cmentarnego z grobami w nawie i aneksach. Obydwa obiekty wzniesiono w czasach panowania Mieszka I (tuż przed 966 r.).

Na lądzie stałym eksponowane są zabytki obrazujące dzieje grodu lednickiego. Stała wystawa pt. „Początki chrześcijaństwa w Polsce Ostrów Lednicki” łączy oryginalną rekonstrukcję Xwiecznej lednickiej kaplicy baptysterium z prezentacją najstarszych zabytków kultu chrześcijańskiego z naszych ziem. Aktualnym uzupełnieniem tej wystawy są takie ekspozycje jak: „Skarby Jeziora Lednica”, gdzie w formie otwartej dioramy pokazany jest fragment jednego z najstarszych i najlepiej zachowanych w Polsce mostów i jego przyczółka (z lat 954–965) oraz „Obrządek pogrzebowy we wczesnośredniowiecznej Polsce”, ukazującej różnorodność form pochówków, tak pospolitych, jak i elitarnych.

Wielkopolski Park Etnograficzny położony jest ok. 300m od szosy PoznańGniezno (dojazd autobusem do przystanku Dziekanowice) i nieco ponad 4km od stacji PKP w Lednogórze (ok. 45 min. marszu). W przepięknym plenerze nad jeziorem Lednica prezentują się 53 obiekty tradycyjnego budownictwa chłopskiego, dworskiego, sakralnego i folwarcznego, przeniesione z różnych stron Wielkopolski. W większości tych obiektów eksponowane są wystroje dawnych wnętrz i obejść. Spacerując (ok. 2 godzin) między opłotkami muzealnych zagród można zobaczyć wyposażenie starej kuźni, zajść do wiejskiej chałupy, stanąć przed wiejskim kościołem, wspiąć się na wzgórze, na którym stoją różne typy wiatraków i skąd widać wspaniałą panoramę jeziora Lednica, zatrzymać się na wiejskim cmentarzu, zajrzeć do wnętrza osiemnastowiecznej kaplicy, by w końcu, zaczerpnąwszy nieco atmosfery dworu, odpocząć w parku dworskim.

 

 


Ostrów Lednicki - gród i palatium 


Na wyspie Jeziora Lednica - w centrum plemienia Polan (tuż obok ważnego, dawnego strategiczno-handlowego traktu lądowego oraz wodnego, w odległości ok. 36km od Poznania i ok. 18km od Gniezna) - znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu zwanego Lednica lub Ostrowem Lednickim, związanego z czasami panowania pierwszych władców z polskiej dynastii piastowskiej, Mieszkiem I i Bolesławem Chrobrym.

Dzięki intensywnym pracom archeologicznym, prowadzonym w przeszłości oraz w przeciągu ostatnich dekad, jak i wynikom badań szeregu współpracujących z archeologią dyscyplin badawczych, potrafimy dzisiaj w miarę precyzyjnie określić rolę i znaczenie tego grodu w organizacyjno-terytorialnej strukturze wczesnego państwa polskiego. Zanim jednak ośrodek ten zaczął pełnić szereg ważnych funkcji, w czasie od 2 poł. X w. i później, wyspę wykorzystywano do zasiedlenia już wcześniej, bo od VIII w., skąd pochodzą ślady osadnictwa tzw. otwartego oraz w 2 poł. IX i 1 poł. X w., kiedy to w południowej jej części wzniesiono niewielki gród o średnicy wnętrza ok. 40m. Zagadnienie czasu użytkowania tego grodu nie do końca jest rozstrzygnięte.

Około połowy X w. mamy do czynienia na Ostrowie Lednickim z początkiem różnorodnych przemian, dzięki którym wyspa uzyskuje pewien szczególny status związany z najważniejszymi ośrodkami ówczesnej władzy. Wspomniane przemiany polegają m.in. na pobudowaniu tu potężnej przestrzennie fortyfikacji grodowej zajmującej jej południową część, realizacji wewnątrz przestrzeni okolonej drewniano-ziemnymi wałami programu związanego z monumentalną architekturą kamienną - tj. wyposażeniu tego grodu w dwie wolno stojące budowle: pałac (palatium) władcy połączony z kaplicą oraz kościół z prostym zamknięciem prezbiterium. Wyspę zabudowuje się również domostwami drewnianymi oraz wyposaża w drogi wiodące od mostowych przyczółków, zlokalizowanych na terenie tzw. otwartego (bowiem nie towarzyszyły mu żadne dodatkowe umocnienia) podgrodzia, ku zachodniemu oraz wschodniemu brzegowi Jeziora Lednica.

Inne ze szczególnych funkcji, jakie przydano temu ośrodkowi, to lokalizacja tu miejsca pochówków osób o najwyższym statusie społecznym jak również wydzielenie wokół Lednicy odrębnego terytorium, związanego z logistyką i zabezpieczeniem różnorodnych potrzeb władcy i jego dworu.

 

* * * * * * *

 

Powracając do wzmiankowanych wcześniej grodowych umocnień oraz innych urządzeń inżynieryjnej infrastruktury Lednicy nadmienić warto, że dzięki wynikom dendrochronologii oraz badań podwodnych ustalono, że część wału przebudowywano w latach 70. X w., z kolei lednickie mosty wzniesiono w zimowo-wiosennym okresie przełomu lat 963–964. Te jedne z dłuższych na Słowiańszczyźnie Środkowej mostów (których długości wynosiły ok. 440m dla zachodniego i ok. 170m dla wschodniego z nich) funkcjonowały nie dłużej niż schyłku lat 30. XI w., bowiem, jak dotąd, nie stwierdzono śladów ich napraw młodszych od czasu ich zniszczenia, co miało miejsce podczas najazdu czeskiego księcia Brzetysława w 1038 r. Z mostami współwystępowały przyczółki, z których wyspowy przyczółek wschodni użytkowano dłużej od jego mostu, bo jeszcze w 2 poł. XI i XII w., zaś od narażonej na silne fale oraz napór kry zachodniej części wyspy wzniesiono system kamienno-drewnianych brzegowych umocnień.

Lednickie mosty pełniły, jak można sądzić, nie tylko użytkowe funkcje, a również stanowiły wyraz manifestacji siły i potęgi Mieszka I, w czym odnaleźć można bliską analogię do stosunków znanych z terenu Jutlandii.

Najważniejszym wyróżnikiem wczesnych ośrodków władzy Piastów jest bez wątpienia ich architektura w typie wykreślonych na rzucie prostokąta pałacowych budowli, łączących się z ich częściami na planie dookolnym - pełniącymi funkcje sakralne, związane z nową religią chrześcijańską. Pałacowo-sakralna budowla lednicka uznawana jest przez część badaczy za prototyp i wzór dla całej serii analogicznych założeń architektonicznych wznoszonych przez Piastów na terenie ich państwa, by wymienić np. Poznań, Kraków, czy Przemyśl. Ostatnio wskazuje się również na palatium w Gieczu, jako na możliwe bezpośrednie źródło tej grupy architektury.

Wyspowy pałac z kaplicą po jego wzniesieniu ok. 966 r. przebudowywano jeszcze dwukrotnie. Pierwsza z przebudów (w przedromańskim wątku budowlanym) nastąpiła najpewniej ok. 1000 r., kolejna, tym razem już w romańskiej technice murów, w XII w.

Jak ważna była rola tej budowli w ideowym systemie przydanym przez Mieszka I Lednicy, świadczą sensacyjne odkrycia dwóch półkrzyżowych w rzucie basenów interpretowanych jako urządzenia do chrztu. Wraz z ich odsłonięciem interpretuje się Ostrów jako miejsce chrztu Mieszka I oraz siedzibę pierwszego biskupa polskiego Jordana, choć wzbudza to kontrowersje.

Znacząca w ideowej strukturze lednickiego ośrodka władzy, była również rola jednej ze starszych na ziemiach Polski budowli - jednonawowego kościoła w którym umieszczono wewnątrzsakralną nekropolę w części związaną z trzecim pokoleniem Piastów. Kościół ten, podobnie jak pierwsza z budowli funkcjonował jeszcze w XII w., aczkolwiek jego znaczenie nie było już tak ważne, jak wcześniej.

Status ośrodka władzy oraz jednego z sakralnych centrów państwa, potwierdzają liczne, europejskiej klasy warsztatowej, zabytki ruchome - tak elitarne jak i sakralne, by wymienić bizantyjską staurotekę (relikwiarz), grzebień z kości słoniowej, czy złoconą oprawę liturgicznej księgi, odkryte w sąsiedztwie kościoła czy pałacu. Towarzyszyło im szereg innych luksusowych dóbr (ze złota, srebra i półszlachetnych kamieni).

Zgromadzone na wyspie bogactwa materialne oraz funkcjonującą tu siedzibę panującego ochraniała liczna załoga wojskowa, której część uzbrojenia zachowała się w jeziornych wodach. Pochodzenie pewnych egzemplarzy broni wskazywać może na skandynawską genezę niektórych członków książęcych drużyn. Lednickie uzbrojenie (w ilości ok. 300 egz.) należy do jednego z najliczniejszych europejskich zbiorów broni okresu wczesnośredniowiecznego.

Funkcjonowanie lednickiego centrum władzy możliwe było dzięki zorganizowanemu wokół Jez. Lednica okręgowi administracyjnemu - kasztelami ostrowskiej. Odnotowane w jej obrębie wskaźniki gęstości zaludnienia (kilkakrotnie przewyższające zaludnienie ziem sąsiednich) oraz ślady ludności jenieckiej i przesiedlonej wraz z organizacją całego systemu ludności tzw. służebnej, stanowią mocny wskaźnik potwierdzający szczególne znaczenie grodu.

Pomimo, iż wyspę użytkowano intensywnie w XII wieku, a także i później (po wiek XIV), jednak nigdy, jak można sądzić, nie odzyskała już ona dawnej rangi. Status głównego ośrodka władzy uzyskują w tym rejonie Pobiedziska, gdzie m.in. znajduje się jeden z książęcych dworów. Lednica uzyskuje status „wyspy umarłych”, bowiem jej typowo osadniczą funkcję przejmuje wielkie cmentarzysko wypełniające przestrzeń w obrębie wałów dawnego grodu.

Janusz Górecki

źródło: www.lednicamuzeum.pl 
 


 

Galeria:

      Skansen w Dziekanowicach

 
Top listy

Najlepsze strony kolekcjonerskie

Militaria

Najlepsze strony historyczne

II Wojna Światowa


Bunkry i podziemia.


MILITIS Toplista

Strony o tematyce broni, survivalu i wojsku

Strony Wojskowo Militarystyczne

Wojsko, Militaria
statystyka
Reklamy Google
Free Joomla Template made by  Webnika
2007-2009 © All rights reserved. Rafał Kaczmarek